Bài trước đã cho thấy Kinh tế là ngành có nhiều hồ sơ nhất trong danh bạ. Nhưng nếu nhìn tỉ lệ giáo sư trên tổng số, bức tranh đảo ngược khá thú vị. Dưới đây là số liệu từ Danh Bạ Học Thuật — 2.676 hồ sơ, tính đến 18/08/2026.
Số giáo sư và phó giáo sư theo ngành
- Vật lý — 22 GS trên tổng 150, tỉ lệ khoảng 14,7%, cao nhất trong nhóm đầu
- Y học — 37 trên 341, khoảng 10,9%
- Xây dựng — 12 trên 96, khoảng 12,5%
- Sinh học — 16 trên 132, khoảng 12,1%
- Toán học — 10 trên 98, khoảng 10,2%
- Cơ khí — 12 trên 131, khoảng 9,2%
- Hóa học — 18 trên 214, khoảng 8,4%
- Công nghệ Thông tin — 6 trên 73, khoảng 8,2%
- Giao thông Vận tải — 9 trên 116, khoảng 7,8%
- Khoa học Trái đất — 4 trên 63, khoảng 6,3%
- Kinh tế — 25 trên 423, khoảng 5,9%
- Nông nghiệp — 4 trên 88, khoảng 4,5%
Toàn danh bạ có 241 giáo sư trên 2.676 hồ sơ, tức khoảng 9%.
Ba cách giải thích khả dĩ
Trước khi diễn giải, cần nói rõ: dữ liệu này không đủ để kết luận nguyên nhân. Dưới đây là các giả thuyết, không phải kết luận.
Thâm niên của ngành. Vật lý, Toán học và Hóa học là những ngành có truyền thống nghiên cứu lâu đời ở Việt Nam, với nhiều thế hệ đã đi trọn con đường từ phó giáo sư lên giáo sư. Các ngành mở rộng mạnh trong hai thập niên gần đây có đội ngũ trẻ hơn, nên phần lớn còn ở bậc phó giáo sư.
Tốc độ mở rộng. Kinh tế có số lượng cơ sở đào tạo và giảng viên tăng rất nhanh. Khi một ngành mở rộng nhanh, tỉ lệ người ở bậc dưới tự nhiên lớn hơn — không phải vì họ khó lên, mà vì họ vừa vào.
Cấu trúc tiêu chí. Yêu cầu xét chức danh gồm nhiều nhóm, trong đó có hướng dẫn nghiên cứu sinh tới khi bảo vệ thành công và biên soạn giáo trình. Điều kiện thực hiện các nhóm này khác nhau giữa các ngành, tuỳ quy mô đào tạo sau đại học của ngành đó.
Điều bảng này không nói
- Không phải thước đo chất lượng ngành. Tỉ lệ chức danh phản ánh cấu trúc đội ngũ, không phản ánh chất lượng nghiên cứu.
- Không cho biết mức độ khó dễ. Muốn kết luận điều đó cần dữ liệu về số hồ sơ nộp và số hồ sơ được công nhận theo từng ngành — không nằm trong danh bạ.
- Chỉ phản ánh giai đoạn 2020–2025. Các thế hệ được công nhận trước đó không nằm trong phạm vi thu thập.
Ý nghĩa thực tế
Với người đang xây hồ sơ, con số hữu ích nhất không phải tỉ lệ toàn ngành mà là thực tiễn trong chuyên ngành hẹp của bạn: những người vừa được công nhận trong hướng của bạn đã tích luỹ những gì, mất bao nhiêu năm sau khi có chức danh phó giáo sư. Danh bạ cho phép bạn tra theo ngành và xem hồ sơ cụ thể của những người đi trước — đó là cách tìm hiểu sát thực tế hơn mọi con số trung bình.
Tra cứu theo từng ngành trên Danh Bạ Học Thuật để xem danh sách chi tiết.
Câu hỏi thường gặp
Ngành nào có tỉ lệ giáo sư cao nhất trong danh bạ?
Trong nhóm mười hai ngành đông nhất, Vật lý có tỉ lệ cao nhất với 22 giáo sư trên tổng 150 hồ sơ, khoảng 14,7%.
Vì sao ngành Kinh tế đông nhất nhưng tỉ lệ giáo sư lại thấp?
Một giả thuyết là ngành này mở rộng rất nhanh trong hai thập niên gần đây nên đội ngũ trẻ, phần lớn còn ở bậc phó giáo sư. Dữ liệu danh bạ không đủ để kết luận nguyên nhân.
Tỉ lệ giáo sư của toàn danh bạ là bao nhiêu?
241 giáo sư trên 2.676 hồ sơ, tức khoảng 9%, tính đến ngày 18/08/2026.
Tỉ lệ này có phản ánh chất lượng của ngành không?
Không. Nó phản ánh cấu trúc đội ngũ và lịch sử phát triển của ngành, không phải chất lượng nghiên cứu.
Muốn biết mức độ khó đạt chuẩn của một ngành thì cần dữ liệu gì?
Cần số hồ sơ nộp và số hồ sơ được công nhận theo từng ngành, dữ liệu này không nằm trong danh bạ.
